JEDINSTVENA SRBIJA
Socijalistička
partija Srbije podržava proces kojim je prevaziđena razbijenost Srbije
na tri dela i ostvarena jedinstvena republika u kojoj nadležnosti
svojstvene državi organi Republike vrše na celoj teritoriji.
Time je obezbeđena ravnopravnost svih građana Republike, kao i
neophodna racionalnost i efikasnost državne vlasti. Time je otvoren
proces temeljne debirokratizacije i obnove državnih institucija.
10.1.
Političko organizovanje Srbije
Autonomne
pokrajine u Srbiji ne mogu biti države već samo oblik teritorijalne
autonomije, za koji se Ustavom Srbije utvrđuju i jamče ona autonomna
prava koja su izraz specifičnih nacionalnih, istorijskih i kulturnih
osobenosti područja na kojima su obrazovane.
Opština je teritorijalna jedinica u kojoj građani neposredno
i preko samoupravnih organa, mesnih zajednica i opštinskih
skupština pokreću različite političke, ekonomske i kulturne
inicijative i učestvuju u odlučivanju o javnim pitanjima zajednica u
kojima žive. Republika može zakonom poveriti opštinama
obavljanje pojedinih poslova. Republička vlada organizuje svoje
ispostave u okruzima i u onim oštinama, gde i koliko je to
potrebno.
Srbija je napustila model preterane decentralizacije koji nije
obezbeđivao potrebnu koordinaciju i regulaciju na nivou republike i
koji je i omogućio pojavu preterane koncentracije vlasti u rukama
lokalnih moćnika, praćenu korupcijom. Sada postoji opasnost preterane
centralizacije i etatizacije. Socijalistička partija Srbije će se
zauzeti za to da se odgovarajućim institucionalnim rešenjima
i zakonima nađe prava ravnoteža izmežu ove dve krajnosti.
10.2.
Regionalni razvoj
Socijalisti
Srbije se zalažu za takvu politiku regionalnog razvoja koja će se
rukovoditi načelima solidarnosti, ali i ekonomske racionalnosti.
To znači da se mora nastaviti podržka razvoju nerazvijenih područja,
ali se ona mora tako organizovati da prvenstveno sve njihove
potencijale aktivira za razvoj. Drugim rečima, politika pomoći
nerazvijenima neće imati karakter administrativne raspodele sredstava
za preživljavanje, već će pre svega, biti u funkciji ekonomskog
razvoja. Fondovi za pomoć nerazvijenima pretvaraju se u institucije
bankarskog tipa, direktne mere pomoći se postepeno zamenjuju
indirektnim, razvijena i nerazvijena područja se povezuju na ekonomskoj
osnovi.
Politika pomoći razvoju nerazvijenih područja ne sme dovoditi do
zastoja razvijenih. Mora se međutim sprečiti uspostavljanje dominacije
pojedinih centralnih delova zemlje. Posebno valja prevazići napetost
koja sada postoji između Beograda kao premoćnog ekonomskog centra i
ostale Srbije. Nužno je obezbediti nesmetan razvoj pojedinih
regionalnih, ekonomskih i kulturnih centara.
Masovni i nekontrolisani prelazak stanovništva u gradove
doveo je do disproporcije koju reba ukloniti. U gradovima se sada
nalaze viškovi stanovništva i radne snage i
manjkovi proizvodnih kapaciteta i stambenog prostora. Na selu je
obrnuto. Svi demografski pokazatelji su nepovoljni, nedostatak radne
snage je toliki da se sadašnji nivo poljoprivredne
proizvodnje teško može održati. S druge strane,
poljoprivrednih mašina i stambenog prostora ima u obilju.
Socijalisti Srbije u budućnosti ne treba da podržavaju tradicionalnu
politiku ubrzane urbanizacije, već da podstiču takvu politiku
regionalnog razvoja koji će postepeno uključivati u obnovljenu
poljoprivredu tehnološke viškove radne snage iz
industrije. Time bi, pord ostalog, bili izbegnuti progresivni
društveni troškovi i preterana metropolizacija
privrednih i neprivrednih aktivnosti u velikim gradovima, a na drugoj
strani podstakle bi se proizvodne delatnosti i poboljšali
životni i kulturni uslovi u malim gradovima i selima.
10.3.
Rešavanje krize na Kosovu i Metohiji
Kosovo
i Metohija je nerazdvojni deo Srbije, koji po svojim prirodnim
bogatstvima, kulturnim spomenicima i istoriji ima ne samo ogromno
neposredno političko, već i izuztno simbolično značenje za srpski
narod. Doduše u toku dugog vremena ovo područje je bilo
okupirano i u znatnoj meri naseljeno albanskim
stanovništvom, ali je najzad oslobođeno i trajno pripalo
srpskoj državi. Albanci su sticajem istorijskih okolnosti postali
većina na Kosovu i Metohiji, ali su nacionalna manjina u Srbiji. Ono
što određuje karakter nacionalne manjine nije veći ili manji
broj, već činjenica da je reč o onim građanima čiji narod već poseduje
matičnu državu izvan granica Jugoslavije.
Suština naše politike na Kosovu i Metohiji je
puna građanska i nacinalna ravnopravnost. Tamošnjim
Albancima, kao i pripadnicima ostalih nacionalnih manjina, garantuju se
sva politička i kulturna prava koja su međunarodno priznata, među
ostalim, prava:
-upotrebe svog jezika i pohađanje škola na maternjem jeziku;
-negovanja kulturnih tradicija i razvijanja odgovarajućih institucija,
kulturnih društava i izdavačkih preduzeća;
-izdavanja štampe na svom jeziku;
-slobodnog iskazivanja i upražnjavanja svoje religije;
-političkog organizovanja u partije, saveze i klubove;
-propagande svojih ideja;
-učešća na izborima narodnih predstavnika;
-učešća u radu Republičke i Savezne skupštine.
Problem Albanaca na Kosovu i Metohiji je, pre svega, u tome
što mnogi među njima ne priznaju državu u kojoj žive, njen
ustav i zakone koji im ta prava garantuju. Neki od njih ne semju da
koriste prava koja imaju kao građani Srbije zbog snažnog pritiska kome
su izloženi od strane militantnih albanskih separatista. Odbacujući
mogućnost otcepljenja, Socijalistička partija Srbije je uvek bila
spremna za otvoreni i slobodni dijalog o svim preprekama punom
ostvarenju ljudskih prava albanskih i drugih manjina u Srbiji.
Govoreći o ravnopravnosti, imamo u vidu i sve druge etničke grupe na
Kosovu i Metohiji koje su bile obespravljene u periodu kada su Albanci
imali i zloupotrebili apsolutnu vlast u pokrajini. Tek su Ustavom
Srbije od 1989. godine stvoreni uslovi za efikasno funkcionisanje
pravne države, za slobodan život i rad i ličnu i imovinsku sigurnost
Albanaca, Srba, Crnogoraca, Muslimana, Hrvata, Turaka, Roma, Goranaca i
pripadnika svih drugih etničkih grupacija.
Osuđujući svaki oblik etničkog čišćenja, socijalisti Srbije
će se starati o tome da se obezbedi mehanizam povratka iseljenih Srba i
Crnogoraca i doseljavanje građana koji žele da žive i rade na Kosovu i
Metohiji.
Socijalistička partija će se zalagati za brži ekonomski razvoj Kosova i
Metohije, što je bitan uslov za blagostanje, miran i
bezbedan život svih građana Pokrajine.
10.4.
Vojvodina
Vojvodina
sa svojim specifičnostima je nerazdvojni deo Srbije. Uložićemo napore
da se očuvaju ostvareni nivo prava nacionalnih manjina u Vojvodini koji
dostiže najviše standarde u Evropi i svetu. To znači:
-obrazovanje i informisanje pripadnika drugih naroda i nacionalnih
manjina na njihovom jeziku;
-zaštita njihovog kulturnog nasleđa;
-dalji razvoj njihovih kultura;
-njihovo ravnopravno učešće u političkom životu Srbije;
-njihovo uzajamno povezivanje i saradnja sa većinskim narodom
Vojvodine, što će doprinositi opštem kulturnom
napretku.
Boreći se protiv političkih snaga koje su težile, a i danas teže da
Vojvodinu otcepe od Srbije ili da je podele, Socijalistička partija
Srbije, je svesna određenih specifičnosti Vojvodine, njenog posebnog
istorijskog iskustva i osobenosti njene privrede i smatra da te
osobenosti treba uvek imati u vidu prilikom formiranja opšte
politike Republike Srbije.
10.5. Odnos
prema delovima srpskog naroda izvan Srbije
Socijalistička
partija Srbije je uverena u to da su prekršeni principi
međunarodnog prava kada je Srbima Hrvatske i Bosne i Hercegovine koji
su sedam decenija proveli ujedinjeni sa svojom braćom, sprečeno da na
osnovu prava samoopredeljenja naroda ostanu u zajedničkoj
jugoslovenskoj državi. Socijalisti Srbije će i dalje podržavati to
njihovo pravo i pružati im moralnu i materijalnu pomoć.
Što se tiče Srba koji su ostali u statusu manjina po velikim
gradovima i na izolovanim područjima otcepljenih jugoslovenskih
republika, kao i onih koji su kao manjine živeli u susednim državama
ili kao individualni građani širom sveta, Socijalistička
partija Srbije će stalno brinuti o njihovim uslovima života i rada i
održavati žive veze sa njihovim političkim, kulturnim i drugim
organizacijama, smatrajući prirodnim da i druge zemlje održavaju takve
veze s delovima svojih naroda u Srbiji. Njima će se posebno pomagati da
neguju sopstvenu kulturnu tradiciju, da očuvaju svoj nacionalni
identit, da postanu građani Srbije i Jugoslavije i da se uključe u
društveni život matične države.
U situaciji kada je srpski narod nanovo prinuđen da se bori za
opstanak, neophodno je okupljanje svih nacionalnih snaga i podsticanje
svih vidova solidarnosti i pomoći rodnom kraju od strane Srba u
dijaspori.
Srbi u svetu su snaga na koju se možemo osloniti u borbi za
širenje istine o položaju srpskog naroda na prostorima
bivše Jugoslavije i u naporima za mirno i pravedno
rešenje jugoslovenske krize.
©
SPS
