POLITIKA OBNAVLJANJA STANOVNIŠTVA

 

Srbija se istovremeno suočava i s problemom izrazito niskog prirodnog priraštaja stanovništva u razvijenim područjima i s problemom suvuše visokog u nekim nerazvijenim područjima. Dosadašnja demografska politika učinila je Srbiju zemljom izuzetno velikih demografskih suprotnosti. Socijalistička partija se opredelila za demografsku politiku koja bi, podsticanjem ili obeshrabljivanjem prirodnog priraštaja u područjima gde je to potrebno, nastojala da teritorijalno uravnoteži obnavljanje života.

Nizak demografski rast ugrožava budućnost srpskog naroda. Ako se produže sadašnji tokovi, kroz desetak godina stanovništvo starije od 65 godina postaće brojnije od stanovništva od 15 godina života. U središnjoj Srbiji i Vojvodini bi se broj stanovnika smanjio na 3,8 odnosno na 1,4 miliona, tj. za jednu trećinu do polovine narednog veka. Apsolutno smanjivanje stanovništva nosi, pored ostalog, opasnost slabljenja odbrambene snage, i to u situaciji kad su otvoreno ispoljene aspiracije nekih susednih naroda. Sem toga, ono u određenoj meri poništava napore i stvaralaštvo sadašnjih generacija. Kulturne vrednosti stvorene na jednom jeziku gube dobar deo svog smisla ako se nemaju kome predati. Potrebno je, stoga, nizom promišljenih mera uticati na povećanje stope rađanja tamo gde je ona nedovoljna. Te mere tiču se, pre svega, sistema vrednosti i moralne obaveze održavanja života. One se velikim delom ostvaruju u sistemu obrazovanja, kulture i zdravstva. Mere ekonomske prirode treba svrsishodno da podele teret podizanja podmlatka između porodice i društva i da podstiču mlade da blagovremeno zasnivaju i održavaju svoju porodicu.

Razume se, tamo gde je stopa rađanja previsoka, ona dovodi do objektivnog snižavanja životnog standarda i povećanja socijalnih razlika. Tako, na primer, na Kosovu i Metohiji su kao rezultat znatnih ulaganja Srbije i Jugoslavije postignuti krupni rezultati mereni u apsolutnim pokazateljima. Međutim, mereni po glavi stanovnika, oni su nezadovoljavajući. Previsok prirodni priraštaj poništio je tekovine razvoja i povećao jaz između Kosova i Metohije, s jedne strane, i razvijenih oblasti, s druge strane.

Veoma je važno da demografska politika obuhvati sve vrste migracionih kretanja: prelazak stanovništva iz sela u grad, fenomen izbeglištva iz ratom ugroženih područja Hrvatske i Bosne i Hercegovine, unutar regionalne, međuregionalne i ekonomski motivisane međunarodne migracije. Socijalisti predlažu obrazovanje posebnog tela (Državnog saveta) koje će se sistematski baviti problemom obnavljanja stanovništva, zaštite majke i deteta, očuvanja i jačanja porodice.

© SPS